حفظ دوستان نزدیک فقط با ارتباط های چهره به چهره میسر است و شبکه های اجتماعی نمی تواند جایگزین آن شود، بدون ارتباط نزدیک با دوستان کم کم ارتباط با آنها ضعیف شده و کیفیت روابط پایین می آید، بیشتر از 100 سال پیش یعنی قبل از ظهور شبکه های اجتماعی، ویلیام جیمز به این مطلب اشاره کرد که: انسان بودن به معنی زندگی در جایی است که دوستی و صمیمیت در آن موجود باشد.

مطالعه جدید در دانشگاه آکسفورد نشان می دهد که اهمیت ایجاد روابط دوستانه و چهره به چهره تا چه حد مهم است و آنها عقیده دارند که شبکه های اجتماعی وهجوم استفاده از این شبکه ها برای تعامل با دوستان نزدیک ممکن است این رابطه را ضعیف کند.

آیا فیس بوک ارتباطات دوستانه را تضعیف می کند؟

رسانه های اجتماعی یک پلتفرم بسیار وسوسه انگیز برای ایجاد ارتباط میان انسان ها به صورت همزمان است. اما چقدر از این ارتباط ها معنی واقعی دوست را می دهد؟ فراوانی دوستان فیس بوکی باعث می شود که تغییری در تعداد دوستان دنیای واقعی حاصل شود؟

برای پاسخ به این سوالات، رابین دانبار کسی که در حال حاضر مدیر بخش تحقیقات در حوزه عصب شناسی و همچنین اجتماعی در دانشگاه آکسفورد است 2 نظر سنجی با جامعه آماری 3300 نفری انجام داده است و هدفش این بوده است که بفهمد تعداد دوستان در شبکه های اجتماعی و دنیای مجازی چه تاثیری در تعداد دوستان دنیای واقعی دارد در تحقیقاتی که در ژانویه سال 2016 در این زمینه انجام شد و در مجله جامعه باز  منتشر شد متاسفانه باید به کسانی که دوستان زیادی در فیسبوک دارند و یا تاکید زیادی به این موضوع دارند باید بگویم که افزایش دوستان فیسبوکی می تواند دلیل محکمی برای کاهش دوستان واقعی باشد.

روی چه تعداد از دوستان فیسبوکی می توانید در مواقع بحرانی حساب کنید؟

وقتی که دانبار در نظر سنجی هایش این سوال را پرسید که شما روی چه تعداد از دوستان مجازی می توانید حساب کنید یا چه تعداد از آنها با شما احساس همدلی می کنند مشخص شد که تعداد دوستان واقعی کمتر از انگشت های یک دست هستند این در حالی است که تعداد دوستان آنها بین 155 تا 183 نفر بود. البته این تحقیقات دانبار به قبل از پیدایش شبکه های اجتماعی بر می گردد و به اسم مغز اجتماعی مشهور است این فرضیات پایه و اساس توانایی پردازش رابطه هاست که عددی بین 100 تا 200 است و متوسط می توان آن را 150 در نظر گرفت، یعنی من در حالت فیزیکی یا مجازی تنها قادر به حفظ ارتباط با متوسط 150 نفر دارم و اگر تعدادی را که در ذهن دارید یا در گوشی و یا در لیست فیسبوک باید به شما بگوییم که فقط با این تعداد می توانید ارتباط داشته باشیم و مغز ما قادر به مدیرت ارتباطات بیشتر از این تعداد نخواهد بود به این عدد اصطلاحا عدد دانبار گفته می شود که بیانگر تعداد افرادی است که انسان می تواند رابطه اش را با آنها حفظ کند.  

اگرچه فیسبوک و توویتر و اینستاگرام به ما اجازه می دهند تا با تعداد زیادی از مردم به صورت همزمان تعامل داشته باشیم اما به نظر می رسد که این ابزار کیفیت و تعداد دوستی ها را به جای تقویت کردن کاسته است و به قول معروف اینترنت افراد دور را به هم نزدیک و افراد نزدیک را از هم دور کرده است!

با وجود داشتن تعداد زیادی از گروه های آنلاین واضح است که نگهداری دوستان نزدیک هنوز هم به ارتباط چهره به چهره نیازمند است، در این مقاله دانبار اشاره می کند که شبکه های اجتماعی به ضعیف شدن ارتباطات واقعی کمک کرده است و اگر تعامل چهره به چهره با دوستان مجازی خود نداشته باشید از این دوستی چیزی باقی نمی ماند و به قول شاعر از دل برود هر آنچه از دیده رود!

در تصویر زیر گسترش سریع فیس بوک و تعداد کاربران را بین سال های 2004 تا 2012 می توانید ببینید.

 شما چه مدت از زمان خود را به اجتماعاتی از قبیل مراوده با دوستان، خانواده و کسی که عاشق او هستید می گذرانید مثل بیشتر مردم من نیز از طریق فیسبوک، ایمیل، پیام کوتاه و . . . این کارها را انجام می دهم، فیس بوک همانطور که در شکل بالا می بینید تعداد کاربران فیس بوک در سال 2004 تا 2006 فقط به 12 میلیون کاربر رسیده بود که در سال 2012 به بیش از یک میلیارد نفر رسید.

در کتاب شوک آینده که در سال 1970 توسط آلوین تافلر نوشته شده است آلوین تافلر در مورد تنهایی و انزوای انسان ها هشدار داده است. در مورد تغییر سریع گرایش انسان ها در برهه ای کوتاه از زمان پیش بینی هایی کرده است شاید استفاده از شبکه های اجتماعی در سطح گسترده و سطحی شدن ارتباطات توسط ابزارها و فاصله گرفتن از عمق روابط و معنا، یکی از نشانه هایی باشد که او در کتاب معروفش تشریح می کند.

در پایان باید بگویم که حفظ ارتباطات چهره به چهره بسیار مهمتر از چیزی است که شما می پندارید، تعداد زیادی از مقالات روانشناسی در مورد تاثیر منفی شبکه های اجتماعی در روابط نوشته شده است، منظور نویسنده برگشتن به غار نشینی و قطع کردن اینترنت نیست ولی داشتن اینترنت به معنای رفع نیاز می تواند باشد نه دامن زدن به شهوت ارتباطات و یا اینکه همیشه آنلاین باشیم و مدام جلو مانیتور و از طریق شبکه های اجتماعی مشغول لایک و به اشتراک گذاری و پیام باشیم، همانطور که داشتن خودرو نباید لذت پیاده روی و ورزش را از ما بگیرد و ما را محروم کند و یا فروشگاه ها و خیابان های رنگارنگ نباید لذت کوه و طبیعت را از ما بگیرد.